सभ्यतागत धारणा

रुस सुरूदेखि पश्चिमसँग  सभ्यतागत युद्धमा छ। जुन युद्धलाई  प्रभावकारीरूपमा सामना गर्नका लागि यी योजनाहरूको पदानुक्रमलाई ध्यानमा राख्न आवश्यक छ ।

टकर कार्लसनले लिएको अन्तरवार्ता किन पश्चिम र रूस दुवैका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ?

टकर कार्लसनको अन्तर्वार्ता किन पश्चिम र रूस दुवैका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ? आउनुहोस् हामी यस बिषयमा सरल भागबाट छलफल सुरु गरौं: रूस । यहाँ टकर कार्लसन रूसी समाजभित्र दुई विपरीत ध्रुवीयहरूको लागि एक केन्द्रबिन्दु बनेका छन् : वैचारिक देशभक्तहरू र कुलीन पश्चिमाहरू जो अझै पनि पुटिन र विशेष सैन्य अपरेसनप्रति वफादार रहन्छन् । देशभक्तहरूका लागि टकर कार्लसन 'हामीमध्ये कै एक' हुन् । उनी परम्परावादी, दक्षिणपन्थी रुढिवादी र उदारवादका कट्टर विरोधी हुन् । उनी एक्काइसौं शताब्दीका रुसी जारका दूतहरू जस्तै देखिन्छन् ।

हेगेलको दृष्टिकोणबाट, भविष्यमा रूसी जनता र राज्य अलेक्जेन्डर दुगिन

हेगेलको राजनीतिक दर्शनमा आधारभूत रूपमा एक महत्त्वपूर्ण संक्रमण छ। जुन राज्यको स्थापनासँग सम्बन्धित छ (डेर स्टाट)। हाइडेगरले हेगेलको एक कोर्सको लागि आफ्नो स्केचमा स्टाट-स्टेटो-स्टेटसको शब्दावलीमा ध्यान केन्द्रित गरेका छन्। ल्याटिन भाषामा यसको यी शब्दको अर्थ खडा हुनु, स्थापित हुनु र सेट हुन हो। रूसी भाषामा राज्य शब्द (gosudarstvo) हो, यो गासुदार государь (gosudar) बाट आएको हो जसको अर्थ हुन्छ स्वामी वा प्रभु। जबकि ल्याटिन र यसको व्युत्पन्न स्थापनाको कार्यलाई जोड दिइन्छ । 

हेगेल र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको सिद्धान्त

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको सिद्धान्तमा हेगेलको दर्शनको प्रभाव पत्ता लगाऔं। मार्क्सवाद र उदारवादमा यो कुरा सबैभन्दा स्पष्ट छ, तर यथार्थवादमा हेगेलको खासै प्रभाव परेन । आउनुहोस्, यस विषयलाई नजिकबाट नियालौं।

अब अखिल रूसी विचारधारा मोर्चामा जन्मिएको छ !

अब अखिल रूसी विचारधारा मोर्चामा जन्मिएको छ !

निस्सन्देह एक विचारधारा  बोकेका त्यहाँ त्यस्ता व्यक्तिहरू थिए जो पहिले नै स्वेच्छाले र सचेत रूपमा युद्धमा संलग्न भए । त्यहाँ विश्वस्त दक्षिणपन्थीहरू (अर्थोडक्स, साम्राज्यवादीहरू, सार्वभौमवादीहरू) छन् । त्यहाँ वामपन्थीहरू (स्टालिनवादीहरू, वैश्विकवाद विरोधीहरू)छन् । त्यहाँ एक बाम वा दक्षिणपन्थ एक राष्ट्रिय -बोल्शेविक छ। जे होस् प्रिगोजिनले धेरै हदसम्म बाम वा दक्षिणपन्थले प्रवचन-न्याय र शक्तिको आवाज उठाइरहेका थिए। त्यहाँ बाम वा दक्षिणपन्थी युरेशियनवादीहरू छन् । त्यहाँ कुनै पनि प्रकारको उदारवादीहरू छैनन् ।

एकध्रुवीय भूमण्डलीकरणविरुद्धका पाँच मोर्चा

एकध्रुवीय भूमण्डलीकरणविरुद्धका पाँच मोर्चा

सन् २०२४ को पूर्वसन्ध्यामा विश्वको समग्र तस्वीर र मुख्य भूराजनीतिक प्रवृत्तिलाई एक नजर राख्न उपयुक्त छ । सामान्यतया हामी एकध्रुवीयताबाट बहुध्रुवीयतामा संक्रमणको क्षणमा छौं। यसवर्ष ब्रिक्स-१० मा बहुध्रुवीयताले थप संरचना प्राप्त गरेको छ (अर्जेन्टिना जुन भर्खरै यस संगठनमा सामेल भएको थियो,अर्को भूमण्डलवादी जोकर जेभियर माइलीद्वारा हतारमा त्यहाँबाट हटाइयो)।

नेपाल र रसिया बीचको सहकार्य ‘विकास र समृद्धिको आधार’

नेपाल र रसिया बीचको सहकार्य ‘विकास र समृद्धिको आधार’

नेपाल दुई ठूला उदयीमान विश्वशक्ति चीन र भारतका बीचमा रहेको भू-रणनीतिक हिसाबले अति संवेदनशील देश हो। भारत र चीन बीचको सामिप्यता र परस्पर सहकार्यले Asia Pacific region को मात्र हैन,विश्वको शान्ति,स्थायित्व र विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ। अहिलेसम्म अमेरिकाले विश्वमा लोकतन्त्र,शान्ति र मानवअधिकारको नाममा द्वन्द्व सृजना गर्ने, हतियार बिक्री गर्ने र कमजोर राजनैतिक परिस्थितिमा द्वन्द्वग्रस्त देशको प्राकृतिक स्रोतसाधन आफ्नो अनुकूल दोहन गरी अस्थिरता कायम गर्ने कार्य गरेको छ। यो कुरा अफ्रिकी र अरब देशहरुले महसुस गरिसकेका छन् जसको कारण यी क्षेत्रमा अमेरिकी उपस्थिति कमजोर बन्दै गएको छ साथै अमेरिकाको विरोधमा आवाज बढ्दै गएको छ।

 

रुसी संसार र यसको मुख्य गिर्जाघर (क्याथेड्रल)

 रुसी संसार र यसको मुख्य गिर्जाघर (क्याथेड्रल)

रूसी संसारप्रति समर्पित क्रेमलिनमा विश्व रूसी जन परिषद्को जुबली कंग्रेसको प्रारम्भमा रूसी विश्वको अवधारणालाई अलि बढी विस्तारमा सम्बोधन गर्न आवश्यक छ।  

रुसलाई फेरि विश्व साम्राज्य बनाउन चाहने अलेक्जेण्डर डुगीन

हरेक राष्ट्रका आ–आफ्ना विचारकहरु हुन्छन्, जसले ती देशका नीतिलाई प्रभावित गरिरहेका हुन्छन्। वाङ्ग हुनिमको विचारले चीनका राष्ट्रपति सी जिन्पिङलाई गहिरोसँग प्रभावित गरेको देखिन्छ । फ्रान्सिस फुकायामाको विचारले अमेरिकालाई केही दशकसम्म दोहोर्‍याएको थियो। उनीहरुजस्तै अलेक्जेण्डर डुगीनलाई चाहिँ रुसका राष्ट्रपति भ्लादमिर पुटिनलाई वैचारिक रुपमा दिशानिर्देश गर्ने दार्शनिक मानिन्छ। डुगीनको विचारबाट पुटिन अत्याधिक प्रभवित देखिन्छन्।

 

एङ्ग्लो-स्याक्सन उदारवादविरुद्ध अलेक्जेन्डर दुगिनको दृष्टिकोण यस्तो छ

एङ्ग्लो-स्याक्सन उदारवादविरुद्ध अलेक्जेन्डर दुगिनको दृष्टिकोण यस्तो छ

प्रसिद्ध दार्शनिक अलेक्जेन्डर दुगिनले एङ्ग्लो–स्याक्सन उदारवादविरुद्ध आफ्नो दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका छन् । विश्व रूसी जन परिषद्ले आयोजना गरेको 'वैचारिक विश्लेषण' विषयक कार्यक्रममा दार्शनिक दुगिनले भने, 'रूसी विचारधारालाई एङ्ग्लो–स्याक्सन विश्वव्यापी उदारवादसँग तुलना गर्न आवश्यक छ ।'

 

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा यथार्थवाद

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा यथार्थवाद

अलेक्जेन्डर दुगिनले उदीयमान बहुध्रुवीय विश्वको चर्चा गर्दै पश्चिमी उदारवादी प्रतिमानको विरोधमा विभिन्न विश्वव्यापी क्षेत्रहरूको विशिष्ट वैचारिक र सभ्यतागत मार्गहरूलाई उजागर गरेका छन् ।

राजनीतिक जादु र विजयको छवि

राजनीतिक जादु र विजयको छवि

'रुसको हारमा जादुको प्रतिबिम्ब',जसको बारेमा पश्चिमाहरूले प्रत्यक्ष रूपमा बोल्न थाले, साथै आफै यसलाई रोक्न सल्लाह दिए। मानवशास्त्रको सफा र एकदम उपयुक्त सन्दर्भको साथ सैन्य-राजनीतिकमा 'प्रोपोगान्डा' अर्को नाम हो। प्रोपोगान्डा युद्धको जादु हो । वास्तविकतामा पनि जादू एकदम प्रभावकारी हुन्छ। जादूगरले एक सूत्र उच्चारण गर्दछ जसले दर्शकहरूलाई यो वा त्यो गरेर वास्तविकता जस्तै  विश्वास दिलाउँछ र दर्शकले विश्वास गर्छन् । र... बाँच्न र काम गर्न थाल्छन् मानौं जादुगरद्वारा घोषणा गरिएको यो वास्तविकता मात्र एक थियो। र चरण-चरण गरेर,साना कार्यहरूको अभिसरण मार्फत,वास्तविकता वास्तवमा यसले प्रतिनिधित्व गर्ने कुराको नजिक हुन्छ। जादुगर (वैचारिक कार्यकर्ता, कमिसार, विशेषज्ञ, टिप्पणीकार, पत्रकार, शमन) ले वर्णन गरेअनुसार मानिसहरूले वास्तविकता निर्माण गर्छन्। कुनै पनि विचारधाराले यसरी नै काम गर्छ ।

जुछे, दुष्ट राज्यहरू र महान् मानवता

जुछे, दुष्ट राज्यहरू र महान् मानवता

'डीपीआरके' सँग रूसको सम्बन्ध सुमधुर हुनु भनेको एक अद्भुत पहल हो । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र उत्तर कोरियाका वंशाणुगत प्रमुख किम जोङ–उनबीच भएको भेटघाट र वार्ताले WEF (विश्व आर्थिक मञ्च) मा हलचल मच्चाएको थियो । पश्चिमा देशहरूले कुनै पनि हालतमा यो सम्बन्ध रोक्नुपर्छ तथा रूस र उत्तर कोरिया एक अर्का बीच कुनै पनि गतिविधिमा प्रतिबन्ध लगाउनुपर्छ भन्ने टिप्पणी गरे । 

अस्तित्वको राजनीति

अस्तित्वको राजनीति

२० औं शताब्दीको दर्शन र राजनीति शास्त्रको इतिहासमा अस्तित्ववादसँग गाँसिएका सबै कुरा राजनीतिको विरोधमा छन् । यो सार्त्रे, क्यामस, वामपन्थी अस्तित्ववादको अस्तित्ववाद हो, जसले राजनीतिक संरचना र राजनीतिक प्रणालीको आलोचना गर्ने आधारको रूपमा काम गर्दछ, किनकि यो हाइडेगरको दूरगामी प्रतिक्रिया हो।

अल आउट वार

अल आउट वार

रूसका सहरहरूमा आज राति पश्चिमका आतंकारी शक्तिहरूको यूएभी आक्रमण (नेटोद्वारा हामीविरुद्ध लडेको युद्धको छायाँमा युक्रेन बढ्दो छ) विशेष गरी तीव्र थियो । आवाजहरू अन्ततः मौनमा रुपान्तरण भएका छन् । कसरी आउँछन्? कसले निगरानी गरेन ? अझ हामीले गतिलो तरिकाले हेर्नुपर्दथ्यो । सबैले अब के गर्ने भनेर सोच्न थालेका छन् ।

बहुध्रुवीय विश्वको युगान्तशास्त्र

बहुध्रुवीय विश्वको  युगान्तशास्त्र

१५ औं ब्रिक्स शिखर सम्मेलनले अर्जेन्टिना, इजिप्ट, इथियोपिया, इरान, साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्स गरी थप ६ देशहरुलाई संगठनमा प्रवेश गराउने ऐतिहासिक निर्णय गर्यो। सम्मेलनले प्रभावकारीरूपमा बहुध्रुवीय विश्वव्यवस्थाको गठन कार्य  पूरा गर्यो । 

सार्वभौम अर्थतन्त्रलाई विदेशी व्यापार आवश्यक छैन

सार्वभौम अर्थतन्त्रलाई विदेशी व्यापार आवश्यक छैन

मेरो (दिवंगत) साथी मिखाइल युरिभ जो महान देशभक्त व्यापारी हुन्। उनले  एकपटक मलाई एउटा प्रश्न सोधेः किन शून्य वैदेशिक व्यापार सन्तुलन नमुना हो, उदाहरणका लागि जुन देशले जति किन्छ उति बेच्छ (अर्थात आयातको मात्रा जुन परिमाणमा हुन्छ निर्यातको मात्रा पनि सोही परिमाणमा हुन्छ ? यो बाहिर जान्छ, उनले निष्कर्ष निकाले कि नमुना व्यापार (आदर्श) भनेको विदेशी व्यापारलाई शून्यमा झार्नु हो, यो धेरै राम्रो विषय भइ दियो कि जसका कारण उनले आफ्नो चासोको किताव 'Fortress Russia' रचना गरे । मुख्य विचार यो छः रूसले संसारबाट आफूलाई बन्द गर्नुपर्छ र हाम्रो परम्परागत रूसी मूल्यमान्यताहरूको आधारमा एक स्वायत्त समाज निर्माण गर्नुपर्छ । यदि तपाईं एक पूर्णरुपमा संतुलित वैदेशिक व्यापार चाहनुहुन्छ भने, यो गर्नुहोस् । त्यो चाहिँ सोचाईको एकदमै फलदायी मार्ग हो । 

विरासतमा अडेकी युवती

विरासतमा अडेकी युवती

२० अगस्त २०२२ मा मेरी प्रिय छोरी दारियालाई युक्रेनी आतंकवादी महिलाले निर्ममतापूर्वक हत्या गरेको दुःखद दिनको सम्झना गर्नुहुने सबैलाई म हृदयदेखि धन्यवाद दिन चाहन्छु । साथै दारियाको सम्झनामा समवेदना र गहिरो दुःख व्यक्त गर्नुहुने दारिया र मेरा शुभचिन्तकलाई हार्दिक धन्यवाद टक्राउँदछु ।

शतरञ्जा खेल

शतरञ्जा खेल

युक्रेनमा भइरहेको युद्धमा मुख्य पात्रहरूलाई हेरौं। यहाँ हामी  जिबिग्निएफ जेजेन्स्कि (Zbigniew Brzezinski) द्वारा पेश गरिएको 'भूराजनीतिक शतरंज बोर्ड' विम्बको सन्दर्भ लिन सक्छौं। जग जाहेर छ, युक्रेनको क्षेत्र र केही हदसम्म रुस एउटा 'शतरंज बोर्ड' हो जसमा विश्वव्यापी भूराजनीतिक टकराव भइरहेको छ । साथै, सबैले पहिलेदेखि  कीभको आफ्नै कुनै स्वतन्त्रता वा स्वविवेक छैन भन्ने कुरा बुझेका छन्। सामन्यतः यो केवल एक उपकरण हो जसको माध्यमबाट प्रमुख रूपमा रूसविरुद्ध खेल्ने मुख्य पात्रहरू आफ्नो स्वविवेकअनुसार चाल चाल्छन् । कुनै पनि विम्ब जस्तै, हामीले प्रस्ताव गरेको भूराजनीतिक शतरंज योजनामा पक्कै पनि कमजोरी र सीमाहरू छन्, तर यदि यसले के भइरहेको छ भनेर प्रकाश पार्न मद्दत गर्दछ भने यसको अस्तित्वलाई पुष्टि पनि गर्दछ।